کار تیمی | ۱۴ مهارت کلیدی تقویت تیم در ایران

کار تیمی و مفهم آن

کار تیمی (Team Work)، اشاره به انجام کارها و فعالیت ها در قالب یک تیم دارد. کار تیمی برای برخی از افراد به نظر ساده و راحت می رسد، اما برخی دیگر نیز نسبت به آن جبهه گیری خاصی دارند و چندان خود را مشتاق نشان نمی دهند.

اما نکته مهمی که باید در اینجا به آن اشاره کنیم این است که امروزه بخش مهمی از توسعه فردی افراد به حضور در کنار دیگران و کار با آن ها به عنوان یک تیم بستگی دارد. یعنی اگر شما در زمینه کار تیمی مهارت اندوزی نکنید و نتوانید خود را با انتظارات سازمان ها هماهنگ کنید، احتمالا برای حضور شما در محیط های کاری چندان استقبال به عمل نخواهد آمد. با توجه به اهمیت کار تیمی در موفقیت سازمان ها و کسب و کارهای مختلف ما قصد داریم در ادامه به این موضوع بیشتر بپردازیم.

کار تیمی چیست؟

کار تیمی به این معناست که دو یا چند نفر گرد هم آمده و به عنوان یک تیم در کنار هم فعالیت های مشخصی را برای رسیدن به هدفی خاص انجام دهند. احتمالا شما هم در زمان مدرسه زیاد با این عبارت مواجه شده اید. فعالیت های گروهی در کلاس که باعث می شد شما مهارت همکاری کردن با دیگر افراد را نیز فرا بگیرید و خود را در این مورد به چالش بکشید.

کار تیمی امروزه نیز از اهمیت زیادی برخوردار است. بسیاری از کسب و کارها و سازمان های مختلف برای استخدام نیروهای موردنظر خود همیشه لیستی از مهارت ها و توانمندی ها را ارائه می کنند که در اغلب آن ها، “توانایی کار تیمی” نیز مشاهده می شود. عموما شرکت ها و سازمان هایی که در کنار کار انفرادی به کار تیمی نیز تاکید می ورزند، از سالم ترین محیط های کاری برخوردار هستند و به دستاوردهای بزرگ تری نیز نائل می آیند.

تیم ها ممکن است به صورت موقتی تشکیل شوند تا یک هدف خاص را در بازه ای معین به سرانجام برسانند و یا به شکل دائمی همکاری هایی را شکل دهند. کار تیمی یک سری ملزومات دارد. یکی از مهم ترین آن ها این است که افراد باید توانایی برقراری ارتباط نزدیک و دوستانه را با یکدیگر داشته باشند.

همچین مهارت تبادل اطلاعات و به اشتراک گذاشتن مهارت ها و تخصص از دیگر الزامات کار تیمی است. در کار تیمی افراد می توانند به تناسب موقعیت و حساسیت کاری برای خود یک رهبر انتخاب کنند و یا بدون لیدر در کنار یکدیگر با برنامه ریزی درست به انجام وظایف خود بپردازند.

تعریف گروه و تیم در سازمان چیست و چه تفاوتی با هم دارند؟

ایجاد تمایز و تفاوت بین دو مقوله تیم کاری و گروه کاری برای برخی از افراد کار سختی است. اما باید بدانید این دو مورد در سازمان ها کاملا متفاوت از یکدیگر هستند و باید در جای درست خود به کار روند. برای درک بهتر این موضوع در ادامه به صورت مجزا با تعاریف گروه و تیم در سازمان آشنا شده و در ادامه به تفاوت میان این دو می پردازیم.

تعریف گروه در سازمان

گروه در سازمان به چند نفر اطلاق می شود که این افراد گرد هم می آیند تا در کنار یکدیگر یک سری فعالیت های خاص را انجام داده و به اهدافی که برای آن تلاش می کنند برسند.

تعریف تیم در سازمان

تیم در سازمان به گروهی از افراد با کارکرد مکمل اشاره دارد که به انجام یک سری فعالیت ها و وظایف در کنار یکدیگر می پردازند تا به اهداف مشترکی برسند و ماموریت واحدی را با یکدیگر به سرانجام برسانند.

اما تفاوت میان تیم و گروه در سازمان شامل موارد زیر می شوند:

• در گروه، افراد بیشتر روی اهداف فردی خود متمرکز می شوند. در حالی که در تیم کاری، افراد برای تحقق یک هدف مشترک فعالیت می کنند و دستیابی به آن برای آن ها بسیار اهمیت دارد.
• در گروه افراد معمولا بیشتر روی وظایف فردی خود تمرکز دارند و ممکن است حتی از وظایف دیگر اعضا مطلع نباشند. اما در تیم کاری تمام افراد نسبت به فعالیت های یکدیگر آگاهی کامل دارند.
• گروه ها معمولا بیشتر دستاوردهای فردی دارند. در حالی که دستاوردهای تیم کاری به تلاش کل اعضای آن برمی گردد.
• در گروه، افراد مستقل از یکدیگر عمل می کنند در حالی که در تیم اینگونه نیست و همه به هم وابسته هستند.
• برای تصمیم گیری در گروه تمام اعضای آن دخیل هستند. در حالی که تصمیم گیری در تیم برعهده رهبر تیم است.
• گروه ها معمولا برای افراد وظایف مشخصی تعیین نمی کنند. اما در یک تیم کاری، تمام افراد وظیفه مشخصی دارند.
• در گروه اعضا درک متقابلی از کار یکدیگر ندارند. در حالی که در تیم این چنین نیست.
• سطح اعتماد بین اعضا در تیم بیشتر از گروه است.
• معمولا تنش ها و درگیری های کار در گروه ها بیشتر و بزرگ تر بوده و در نتیجه حل اختلافات سخت تر است. اما در یک تیم کاری به واسطه اعتماد و همبستگی بیشتری که وجود دارد مشکلات و تعارضات به مراتب کمتر است.

هدف از تشکیل تیم

حال که با ماهیت و معنای کار تیمی به خوبی آشنا شدیم، بهتر می توانیم هدف از تشکیل تیم در سازمان را توضیح دهیم. کسب و کارهای مختلف به ویژه سازمان های بزرگ برای دستیابی سریع تر به اهداف موردنظر، به تلاش بی وقفه و عملکرد بهتر کارکنان خود نیاز دارند. اما در برخی مواقع و در یک سری شرایط خاص کار کردن انفرادی آنچنان که باید بازدهی خوبی ندارد و سازمان را در زمان مشخص به اهداف موردنظر نمی رساند.

از این رو تیم های کاری تشکیل می شوند تا به واسطه آن، افراد بتوانند مهارت ها، توانمندی ها، تخصص و اطلاعات خود را در محیطی دوستانه و حرفه ای در اختیار یکدیگر گذاشته و با اشتراک ایده های ذهنی خود، سریع تر ماموریت های سازمانی را به نتیجه برسانند. در اغلب موارد تشکیل تیم های کاری به صورت موقت بازخوردهای بسیار خوبی برای سازمان به دنبال دارد.

اهمیت کار تیمی

اهمیت کار تیمی را می توانیم در یک جمله خلاصه کنیم که به سازمان ها کمک می کند تا با صرفه جویی در زمان از طریق همکاری اعضای تیم، سریع تر به اهداف خود برسد. اما برای درک بهتر این موضوع در ادامه به شما خواهیم گفت که در صورت عدم حضور تیم ها در سازمان چه اتفاقاتی خواهد افتاد. اینگونه به اهمیت کار تیمی پی می بریم.

• افت کیفیت نهایی پروژه

یک سازمان برای اینکه بتواند مسیر موفقیت را به درستی و با کمترین هدر رفت منابع طی کند، باید دائما از فعالیت کارکنان خود فیدبک بگیرد. نبود تیم های کاری باعث می شود تا بازخوردهای کاری به حداقل ممکن برسند و اعضای سازمان از نقاط ضعف و قوت خود آگاهی پیدا نکنند. اینجا به اهمیت کار تیمی پی می بریم. کار تیمی باعث می شود تا افراد طبق تخصصی که دارند نظرات سازنده ای را در جلسات کاری مطرح کرده و اینگونه نسبت به نحوه پیشروی هر پروژه بازخوردهایی را دریافت کنند. مسلما دریافت فیدبک های متوالی کیفیت نهایی کار را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد.

• افت افراد زمانی که به صورت مستقل کار می کنند

کار انفرادی البته که در جای خود می تواند در موفقیت یک سازمان تاثیر زیادی داشته باشد. اما اگر افراد در زمان هایی و برای پروژه هایی خاص به صورت تیمی همکاری نداشته باشند، کیفیت کار آن ها افت کرده و به دلیل عدم بهره مندی از تخصص و مهارت یکدیگر نمی توانند آنچنان که باید بازدهی بالایی در کار داشته باشند. کار به به صورت مستقل افکار و ایده های افراد را محدود می کند. در حالی که کار تیمی توانایی ایده پردازی را در افراد افزایش داده و با به چالش کشیدن آن ها باعث می شود تا شکوفایی بیشتری در کار داشته باشند.

• افزایش ابهامات در عملیات

اگر یک سازمان برای انجام ماموریت های خود اقدام به تشکیل تیم های کاری نکند، در هر پروژه عملیاتی با ابهامات متعددی روبرو می شود که حل این ابهامات در مواردی می تواند بسیار زمانبر و هزینه بر باشد. بنابراین یکی دیگر از دلایل اهمیت حضور تیم های کاری در سازمان، کاهش میزان ابهامات کاری است. به نحوی که همه مستندات کاری کاملا مشخص، شفاف و واضح هستند.

• کاهش سرعت پیشرفت انجام کار و کم شدن روحیه کارکنان

زمانی که تعداد زیادی از افراد برای دستیابی به یک هدف مشترک در کنار یکدیگر فعالیت می کنند، مسلما نتایج زودتر خود را نشان می دهند و کار با سرعت بیشتری پیش می رود. این موضوع روی تقویت روحیه کاری کارکنان نیز تاثیر مستقیم می گذارد. بنابراین اگر تیمی در کار نباشد، مدت زمان اجرایی شدن پروژه ها طولانی تر شده و کارکنان نیز خسته و بی انگیزه خواهند شد. این یکی دیگر از دلایل اهمیت وجود تیم کاری در سازمان است.

انواع گروه در سازمان

به طور کلی گروه ها در سازمان ها به دو دسته اصلی زیر تقسیم می شوند:

• گروه رسمی: معمولا مدیریت در هر سازمان مسئول تشکیل این گروه هاست تا افراد برای انجام یک کار خاص با یکدیگر فعالیتی داشته باشند.
• گروه غیر رسمی: این گروه ها به صورت خودجوش و طبیعی در هر سازمان تشکیل می شوند تا بسته به اهدافی که وجود دارند (اهدافی مانند رفع نیازهای انسانی و اجتماعی)، در کنار هم فعالیت کنند.

در دسته بندی دیگری ما گروه های کاری را به سه مورد زیر تقسیم می کنیم:

• تیم پروژه: به گروهی اشاره دارد که برای انجام یک پروژه مشخص در کنار هم فعالیت می کنند.
• گروه کنش متقابل: این گروه ها نه تنها از اعضای واحد شما که از اعضای دیگر واحدها نیز به وجود می آیند.
• گروه های کاری خودگردان: گروه هایی که در آن افراد نسبت به فعالیت ها و کارهایی که انجام می دهند مسئولیت پذیری صد در صد دارند.

مزایا و معایب کار تیمی

کار تیمی در عین حال که امتیازات بیشماری را برای سازمان ها رقم می زند، چالش های خاص خود را دارد. بنابراین افرادی که تصمیم دارند بهترین عملکرد را در تیم کاری خود داشته باشند، باید نسبت به مزایا و معایب کار تیمی به درک و فهم درستی رسیده باشند. در ادامه این مزایا و معایب را شرح می دهیم.

مزایای کار تیمی عبارتند از:

• کار تیمی، وحدت و همدلی را در میان اعضای یک سازمان افزایش می دهد.
• کار تیمی باعث می شود تا افراد در حین کار با دیدگاه ها و نظرات متنوعی روبرو باشند و این به افزایش خلاقیت و ابتکار عمل آن ها کمک زیادی می کند.
• کار تیمی علاوه بر کمک به رشد و ارتقای اعضای تیم به صورت مستقل، باعث افزایش بهره وری سازمان نیز می شود.
• کار تیمی فرصت های استثنائی و ویژه ای را برای یادگیری کارکنان فراهم می کند.
• کار تیمی هم افزایی در محیط کار را افزایش می دهد.
• کار تیمی حل تعارضات میان افراد را راحت تر می کند.
• دستیابی به اهداف را سریع تر می کند.
• تعهد و مسئولیت پذیری در افراد را تقویت می کند.
• توانایی حل مسئله در افراد را تقویت می کند.

معایب کار تیمی عبارتند از:

• عدم دانش کافی برخی از اعضای تیم باعث می شود تا غربالگری ایده ها برای مدیران کار سختی باشد.
• گاهی به دلیل عدم آموزش های صحیح، ایجاد بستری برای تشکیل تیم های کاری به یک کار سخت و هزینه بر تبدیل می شود.
• اطلاعات کم و آپدیت نشده کارکنان. کارکنان باید دائما در حال بروزرسانی اطلاعات خود باشند تا بتوانند چیزی برای ارائه در تیم داشته باشند. متاسفانه گاهی این اتفاق رقم نمی خورد.
• نداشتن مهارت ارتباطی برخی کارکنان و کُند پیش رفتن کارها در تیم
• ایجاد حس نارضایتی در برخی کارکنان به دلیل رد کردن نظرات آن ها در تیم

مهارت های لازم برای کار تیمی

همانطور که متوجه شدید، اگر کارکنان برای ورود در تیم های کاری از قبل آمادگی لازم را کسب کرده باشند، می توانند منجر به پیشرفت تیم شده و سرعت پیشرفت کار را تند کنند. بنابراین کسب یک سری مهارت ها از طریق آموزش مدیریت در این زمینه ضروری است. در ادامه به مهم ترین مهارت ها برای کار تیمی اشاره می کنیم:

• توانایی برقراری ارتباط با دیگران و معاشرت صحیح
• توانایی گوش دادن صحیح
• حس تعهد و مسئولیت پذیری برای پیشبرد اهداف تیم
• عدم داشتن تعصب نسبت به برخی از اعضای تیم و یا یک سری اتفاقات خاص
• توانایی سازماندهی وظایف و کارها
• مهارت تصمیم گیری
• احترام به نظرات دیگران
• داشتن صداقت و حس همدلی
• مهارت همکاری درست و سازنده
• مدیریت زمان
• هوشیاری

موانع کار تیمی

یک سری مولفه ها و اتفاقات هستند که باعث می شوند یک تیم آنچنان که باید در سازمان عملکرد قابل قبولی نداشته باشد یا به اهداف مورد نظر نرسد. این موانع را در ادامه شرح می دهیم:

• انتخاب یک رهبر بی کفایت برای تیم: رهبری که بینش کافی، مهارت مدیریت و سازماندهی کارها را نداشته باشد، می تواند تلاش اعضای تیم را به ورطه نابودی بکشاند.
• نداشتن هدف مشخص: در صورت نداشتن هدف مشخص، تلاش ها بیهوده و تنها به منزله هدر دادن زمان است. هدف ها باید به اهداف بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت دسته بندی شوند تا بتوان بازدهی خوبی از کار اعضای تیم داشت.
• عدم وجود ارتباطات قوی میان اعضای تیم: ارتباطات ضعیف باعث می شود تا اعضای تیم نتوانند با اعتماد بنفس کامل اطلاعات و نیازهای خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.
• ناسازگاری برخی اعضای تیم با دیگران: حتی اگر یک فرد در تیم حضور داشته باشد که با دیگران سر ناسازگاری بردارد و تمایلی به همکاری سازنده و کار گروهی نداشته باشد، می تواند کل تیم را به چالش بکشاند.

راهکارهای ایجاد فرهنگ کار تیمی در محیط سازمان

فرهنگ کار تیمی در یک سازمان شکل نمی گیرد، مگر اینکه مدیران در سازمان بتوانند با یک سری سیاست ها و برنامه ریزی ها آن را در محیط کار فرهنگ سازی کنند. ضمن این که استفاده از خدمات مشاوره کسب و کار یک مشاور قدرتمند مانند دکتر امید پیروز می تواند به پیشبرد این هدف کمک شایان نماید. در ادامه به چند راهکار موثر برای ایجاد فرهنگ کار تیمی در سازمان ها اشاره می کنیم:

• هر پروژه کاری باید به اجزای کوچک تر تقسیم شود. در نهایت نیز با توجه به تخصص و مهارت هر فرد، این وظایف کوچک باید به اعضای تیم محول گردند.
• مهارت درخواست کمک از دیگر افراد باید بین اعضای تیم تقویت شود. به این صورت که با وجود تخصیص وظایف، در صورت لزوم افراد بتوانند از دیگران نیز کمک و راهنمایی بگیرند.
• کارکنان باید کار با صدای بلند را یاد بگیرند. به این معنا که در صورت بروز مشکل در کار، هر فرد بتواند در جلسات کوتاهی که برگزار می شوند یک گزارش از کار ارائه داده و چالش های خود را به گوش دیگران نیز برساند.
• با توجه به اینکه زمان اجرای هر پروژه ممکن است محدود باشد. هر فردی برای انجام وظایف در تیم زمانبندی خاص خود را دارد. بنابراین فرصت این نیست که در زمان بروز مشکل یک عضو از تیم، مسئله خود را با جزئیات مطرح کند. بلکه باید تنها یک نمونه اولیه از کار خود را ارائه کند تا برای حل مشکل به او کمک شود.
• همه اعضای تیم باید ترغیب شوند تا به سمت یک هدف مشترک پیش بروند.
• قدردانی از کوچک ترین دستاورهای تیم برای افزایش انگیزه کارکنان

چگونگی همراه کردن اعضای تیم

فردی که رهبری و مدیریت یک تیم کاری در سازمان را برعهده دارد، باید به خوبی بداند که چگونه اعضای تیم را همراه خود کرده و آن ها را برای دستیابی به اهداف سازمانی ترغیب کند. در لیست زیر به چند نکته مهم که در این مورد می توانند به شما به عنوان رهبر تیم کمک کنند اشاره می کنیم:

• داشتن رفتاری صادقانه با اعضای تیم
• قابل اتکا و قابل اعتماد بودن
• داشتن مهارت خودشناسی برای اینکه بتوانید متناسب با روحیات و خلقیات خود بهترین ارتباط را با اعضای تیم برقرار کنید.
• یک مشاور معتمد بودن برای اعضای تیم به نحوی که آن ها با شما احساس راحتی کامل داشته باشند.
• توسعه و ارتقای مهارت های رهبری در تمامی زمینه ها به نحوی که اعضای تیم شما را در کار الگوی خود قرار دهند.
• داشتن ارتباطات موثر با اعضای تیم
• انتقال تجربیات شخصی در قالب داستان
• در دسترس بودن

راهکارهای تقویت کار تیمی

هیچ شرکت یا سازمانی نیست که نخواهد عملکرد کار تیمی خود را بهبود ببخشد. در ادامه لیستی از راهکارهای تقویت کار تیمی را آماده کرده ایم که می توانند به شما در داشتن یک تیم با بیشترین بازدهی کاری کمک کنند.

• داشتن ارتباطات مناسب، مفید و موثر
• مهارت گوش دادن فعال به اعضای تیم
• اهمیت دادن به ایده ها و نظرات اعضای تیم
• تقسیم درست وظایف بین اعضای تیم و مشخص کردن دقیق نقش هر فرد در تیم
• ایجاد یک محیط کاری سرشار از احترام و اعتماد متقابل
• تلاش برای ارتقای مهارت های اعضای تیم و حمایت همه جانبه
• اطمینان از اینکه تمام اعضای تیم از اهداف تعیین شده مطلع شده اند و ماموریت پیش رو برای آن ها واضح و روشن است.
• ایجاد حس توانمندی و قدرت ریسک پذیری در افراد در شرایط معقول
• ایجاد حس تعلق نسبت به تیم
• ارزیابی مداوم عملکرد تیم
• اتخاذ تصمیم های باکیفیت و کاربردی
• مشارکت اعضای تیم در تمرین رهبری و هدایت گروه به سمت بهترین عملکردها
• تلاش برای حل تعارضات و مشکلات به بهترین شکل ممکن و با کمترین میزان تنش
• منحصر به فرد دانستن هر فرد در تیم به این جهت که دیدگاه ها و عملکردهای متفاوت می توانند باعث شکوفایی بیشتر تیم و در نهایت سازمان شوند.

مثال های کار گروهی و کار تیمی

در ادامه مثال هایی از کار گروهی و تیمی را ارائه می کنیم:

• اجرای گروه موسیقی بیتلز به صورت زنده در هامبورگ
• موفقیت گروه ورزشی هاکی در آمریکا در المپیک زمستانی
• ماموریت آپولو 11 که با موفقیت روی ماه فرود آمد.
• عملکرد موفق رسانه ویکی پدیا که حاصل یک کار تیمی است.
• عملیات موفقیت آمیز روز دی که در نتیجه یک کار تیمی بود و باعث شد کشور فرانسه از سلطه آلمان بیرون آید.